Çocuğum Okula Başlarken Nelere Dikkat Etmeliyim?

Yılın başı ebeveynlerin eylül ayında okula başlayacak çocukları için okul arayışına girdikleri, semtlerindeki okula giden çocukları olan tanıdıklarında fikir aldıkları, okullara görüşmelere gittikleri, çocuklarının hazır bulunuşluğunu anaokullarıyla konuştukları, okul olgunluğu çalışmalarının yapıldığı, ebeveynlerin bir çocuğun okula başlaması tecrübesi olan herkesten bol bol tavsiyeler dinlediği bir dönem. Sadece bu kadarı bile duygusal olarak yorucu geliyor kulağa. Çünkü alt metinde ebeveynlerde doğru kararı vermekle ilgili bir kaygı da oluyor.

Çocuğun ilkokula başlaması sadece çocuk için değil, ebeveyn için de değişimdir. Yaşadığınız tüm karmaşanın veya zorlu duyguların sebebi biraz da bu olabilir.

Bu arada bu henüz maceranın sunuş kısmı. Birinci sınıf macerasının okul oryantasyonuyla başlayan giriş kısmı, okuma ve yazma öğrenimi, toplumsal yaşam becerisinin gelişimi, arkadaşlık ilişkilerini de kapsayan bir gelişme bölümü ve bir sonraki sene için okumayı unutmaması adına verilen yaz okumalarıyla ulaşılan bir sonuç bölümü var. Yani sadece çocuğun okuma başlamasına karar vermiyorsunuz aslında, tüm bir senenin nasıl geçeceğine yönelik bir karar veriyorsunuz.

Aşağıda okul olgunluğu için gelişim psikolojisinin söylediklerini, kendi gözlemlerimi kısaca derledim.

Çocuğunuzun okula bilişsel olarak hazır olduğu kadar duygusal ve sosyal olarak da hazır olup olmadığı önemlidir. Okula başlama yaşı/ayı tutmayan çocuğunuzun hazır olduğunu söylediklerinde lütfen bu açıdan da sorgulayın. Öz düzenleme becerisi zaten gelişmekte olan bir varlıktır çocuk, sosyal duygusal olarak hazır değilse bu onu hataya tahammül, kaybetmeye tahammül gibi konularda daha fazla zorlayacaktır. Tüm bunlara ek mesele sadece okuma öğrenmek değil, okuduğunu anlamaktır da.

Anaokulundan veya değerlendirme aldığınız uzmandan gelen dil-konuşma ve ince motor becerileri gibi gelişimsel değerlendirmeleri kulak arkası etmemek çok çok önemlidir. Hem iletişim de zorlanmaması için hem de yazı yazarken gerekli kas becerisinin gelişmesi için.

‘Ben erken başladım hiç de bir şey olmadı’ diyorsanız eğer çocuğunuz ve siz farklı insanlarsınız. Çocuk olarak da farklı dönemleri ve ebeveynleri deneyimliyorsunuz. Sizin için iyi olan şeyin çocuğunuz için iyi ve gerekli olduğunu varsaymak doğru olmayabilir.

Her yapılan değerlendirme/test çocuğunuzun hazır bulunuşluğunu yansıtmıyor olabilir. Söz konusu çocuklar olduğunda doğru olmayan bir iletişim, çocuğun korktuğu, rahatsız olduğu bir ortam sonucu da etkileyecektir. Ebeveyni ile kavga ettiği için ya da görüşmeyi yapacak uzmandan tedirgin olduğu için hiç konuşmayan ve göz teması bile kurmayan çocuklar biliyorum.

Çocuğu sınava gireceğini, okula kabul edilip edilmeyeceğinin bu görüşmeye bağlı olduğu gibi bir durum hissettirirseniz mutlaka kaygılanacaktır. Sonucu etkilese de etkilemese de -ki genellikle etkiler- hiçbir çocuk bu yükü taşımamalı. Lütfen yapılacak görüşmeyi anlayabileceği şekilde tanımlayın.

Doğru bir değerlendirme aldığınızı hissediyorsunuz ancak hemfikir olamıyorsanız, kimin ihtiyacına odaklısınız düşünmeniz önemli. Çocuk için mi ebeveyn olarak kendiniz için mi doğru kararı veriyorsunuz. (Kardeşinin kreşe başlamasıyla aynı anda ilkokula başlamasın, şimdi gitsin yoksa çok yorucu olur dedik.)

Eğer okulla görüşme yapmak gibi şansınız varsa çocuğunuzu sizin gözlemleriniz, anaokulundan gelen gözlemler ve eğer varsa bakımını üstelenen diğer kişilerin gözlemleri olarak bütüncül anlatmanız önemlidir. Okula olabildiğince objektif bilgi vermek çocuğunuzun daha iyi tanınmasına yardımcı olur.

Çocuğunuzla en fazla iletişimde kalacak olan kişilere çocuğunuzun varsa kronik rahatsızlığını, alerji bilgilerini, yakın zamanlarda yaşadığı kayıpları aktarmanız da önemlidir. Çocuklar duyguları tanımlama ve ifade etme konusunda gelişme döneminde oldukları için duygularını ifade ederken zorlanırlar. Zorlandıkları duyguları da davranışlarıyla ortaya dökerler genelde. Neden o şekilde davrandığını anlayabilmek için ne yaşadığının bilinmesi önemlidir.

Okul öncesi eğitim çocuklar için toplumsal yaşam becerileri bakımından çok doyurucu ve bilişsel beceriler bakımından da hazırlayıcıdır. Okul öncesi eğitim almayan çocukların daha çok zorlandıklarını biliyoruz. Eğer çocuğunuzun herhangi bir sebepten bu tecrübesi yoksa bunun bilgisi öğretmene veya RPD birimine kesinlikle verilmeli.

Son olarak birinci sınıfa başlarken çocuğunuzun okuma yazma bilmesine gerek yoktur. Eğer kendi kendisine öğrenmediyse buna çocuğu zorlamak da doğru değildir. Çocuğun gelişimsel hızına en başında ebeveynlerin saygı göstermesi çocuğun yeterlilik duygusunu besleyen en önemli kaynaktır.